Betalingsverkeer

Vrijwel iedereen maakt gebruik van de dienstverlening van banken voor zijn betalingsverkeer. Aan deze diensten van banken zijn voorwaarden verbonden en uiteraard wordt er door de overheid toezicht gehouden op deze diensten.

Bankrekening

Contant uw loon of uitkering krijgen bestaat al tientallen jaren niet meer. Voor uw betalingsverkeer dient u een bankrekening te openen bij een bank naar keuze. Een bank is echter niet verplicht om u als klant te accepteren. U kunt ook rekeningen openen bij meerdere banken. Een bankrekening is niet gratis (behalve voor specifieke groepen, bijvoorbeeld kinderen of studenten). Vaak betaal je een kwartaalbedrag voor een pakket van bijvoorbeeld een betaalrekening met pinpas en een spaarrekening. Daarnaast betaal je rente als je rood staat en krijg je rente als je een positief saldo hebt. Uw rechten en plichten ten aanzien van deze rekeningen, vindt u in de algemene voorwaarden. Banken rekenen heel verschillende bedragen voor het aanhouden van een rekening. Sommigen zijn gratis, anderen kosten enkele tientjes per jaar. Voor verschillende diensten gelden aparte voorwaarden en tarieven. Zo willen banken mensen tegenwoordig stimuleren om zoveel mogelijk via internet te bankieren, daardoor kan de bank bezuinigen op onder andere het versturen van afschriften.

Basisbankrekening
Om ervoor te zorgen dat iedereen daadwerkelijk de beschikking over een bankrekening kan krijgen, heeft de bankwereld de 'basisbankrekening' ingevoerd. Die kunt u krijgen als banken u een gewone rekening weigeren. Bijvoorbeeld omdat u te lang rood stond of schulden had. U moet voor een basisrekening aan de volgende eisen voldoen:

• U bent meerderjarig.
• U hebt een vaste woon- of verblijfplaats in Nederland of een postadres bij een erkende hulpverleningsorganisatie of overheidsinstantie.
• U hebt een geldig identiteitsbewijs.

Meestal stelt de bank als aanvullende eis dat u niet rood mag staan op de basisbankrekening. Het aanvragen van een basisbankrekening doet u met een speciaal aanvraagformulier. Dit formulier is verkrijgbaar bij de erkende hulpverleningsorganisaties of bij de NVB (Nederlandse Vereniging van Banken).

Betaalrekening
De betaalrekening is bedoeld voor alle dagelijkse bankzaken en is gekoppeld aan een pinpas, eventueel met een chipknip. Op deze betaalrekening komt uw inkomen binnen en u laat er uw vaste lasten zoals de huur of hypotheek, de energierekening, de telefoonrekening etcetera vanaf schrijven. De meeste banken hebben verschillende typen betaalrekeningen, bijvoorbeeld speciaal voor jongeren of voor net afgestudeerden. Daarnaast kunnen betaalrekeningen uitgebreid worden met verschillende opties zoals een flexibel krediet (rood kunnen staan), een creditcard, internetbankieren of telebankieren.

Spaarrekening
Ook spaarrekeningen zijn er in verschillende varianten. Meestal zit het verschil erin hoelang je je spaargeld wilt vastzetten en hoe hoog de eerste inleg is. De laagste rente krijg je bijvoorbeeld op een spaarrekening die geen eisen stelt aan de eerste inleg en waarbij je het geld altijd kunt opnemen (met een speciale spaarpas of door het naar je betaalrekening over te schrijven). De hoogste rente krijg je wanneer de minimale inleg bijvoorbeeld 20 000 euro is en je het geld voor een periode van vijf jaar vastzet. Je kunt meestal ook automatisch sparen door bijvoorbeeld een vast bedrag of het restant van je betaalrekening maandelijks naar je spaarrekening over te laten schrijven.

Een rekening delen
U kunt op meerdere manieren iemand anders betrekken bij uw bankrekening. U voegt iemand als mederekeninghouder toe aan uw bankrekening. De mederekeninghouder krijgt precies dezelfde rechten als u hebt. Hij krijgt bijvoorbeeld een eigen pinpas en kan geld overboeken. De rekening komt op beider naam te staan met de woorden 'en/of' ertussen. Wilt u de rekening weer voor uzelf alleen hebben, dan heeft u uitdrukkelijk de toestemming nodig van uw mederekeninghouder. Bij overlijden van één van de rekeninghouders blijft de achtergebleven rekeninghouder bevoegd om over de bankrekening te beschikken.

U kunt iemand ook machtigen voor uw bankrekening. Deze gemachtigde kan een pinpas krijgen en geld overboeken. U blijft echter wel de enige rekeninghouder. U kunt, zonder medewerking van de gemachtigde, de machtiging intrekken. Bij uw overlijden vervalt de machtiging direct. De gemachtigde kan dan niet meer over uw rekening beschikken.

Pinbetalingen

Een steeds groter deel van het betalingsverkeer verloopt, zeker sinds de opkomst van internetbetalingen, via de pinpas. Deze pinpas is gekoppeld aan een bankrekening en een viercijferige code die u bij elke betaling moet intoetsen (op het pinautomaat in de winkel, op straat of op de identifier bij internetbetalingen). De code zit op een ingewikkelde manier versleuteld in de centrale computer van de banken. Hij staat dus niet op uw pas. Als u geld pint, legt de pinautomaat eerst via een telefoonlijn contact met die computer. U moet uw code intoetsen en de computer controleert uw code. Van het grootste belang bij het gebruik van een pinpas, is dat u de pincode ook daadwerkelijk geheim houdt. Bij diefstal van uw pas, zo blijkt uit gegevens van banken, toetst de dief de code vaak in één keer goed in, omdat hij deze achterhaald heeft.

Op uw pasje vindt u ook het logo van een of meerdere creditcardmaatschappijen. Vooral in het buitenland is dit handig. Bij winkels die ditzelfde logo op hun deur of bij de kassa hebben, kunt u met uw pinpas betalen. U hoeft dan geen aparte creditcard te hebben.

Pinpasproblemen
Zodra u merkt dat er iets mis is met uw pas, kunt u het volgende doen:
Bel meteen het alarmnummer van uw bank. U kunt uw pas dan direct laten blokkeren zodat niemand er meer geld mee kan opnemen. Vanaf het moment van blokkade loopt u geen eigen risico meer op verlies van uw geld. Is er wel geld van uw rekening gehaald met een gestolen of geskimde pinpas dan kunt u een schadeclaim indienen bij uw bank.

Gebruik ons: Stappenplan Pinpas en schadevergoeding

Chipknip

De chipknip zit op elke pinpas. U boekt bij een chip-oplaadpunt een bedrag over van uw rekening naar de chipknip. Tot dit saldo op is kunt u met uw pas betalen zonder uw pincode in te toetsen. U zit niet langer verlegen om muntgeld bij parkeerautomaten, NS- kaartautomaten, drankautomaten etcetera. Toch wil de Nederlander er niet echt aan. Het idee dat je pas gestolen kan worden en dat er dan mee betaalt kan worden zonder dat daar een geheime code voor nodig is benauwt mensen. U kunt daarom het beste zorgen dat u geen grote bedragen op uw chipknip heeft staan.

Creditcard

Met een creditcard kunt u, zoals de naam al verraad, op krediet kopen. De meeste banken geven een eigen creditcard uit, in sommige gevallen is deze gratis bij een betaalrekening. Een creditcard van een creditcardmaatschappij kost enkele tientjes per jaar. Een creditcard is gekoppeld aan uw rekening en heeft een bepaald limiet (het bedrag dat u kunt uitgeven), afhankelijk van uw vermogen of inkomen. Als u producten met uw creditcard betaalt, wordt het totale bedrag meestal de volgende maand van uw rekening afgeschreven. Een creditcard is een handig betaalmiddel als u vaak naar het buitenland gaat (voor de betaling van hotels etcetera) of via internet producten wilt bestellen en betalen. Bij grote aankopen die u met uw creditcard doet, is er vaak ook de mogelijkheid van gespreide afbetaling aan de verstrekker van de creditcard. De Ombudsman vindt de creditcard niet echt veilig. Meestal hoeft u op internet alleen uw kaartnummer op te geven en de expiratiedatum (de maand en het jaar tot wanneer uw creditcard geldig is). Wanneer iemand anders deze gegevens kent, hoeft hij niet eens uw creditcard te hebben om toch geld van uw rekening af te halen.

Internationaal betalingsverkeer

Geld overboeken van uw rekening naar een rekening in het buitenland wordt steeds gemakkelijker. Binnen de EU is het zelfs gratis. U moet daarvoor wel de IBANcode (International Bank Account Number, het internationale rekeningnummer) en de BICcode (Bank Identification Code, het internationale nummer van de bank) van de ontvanger in het buitenland weten. Vraag de ontvanger van uw geld ernaar. Uw eigen IBAN- en BICcode staan doorgaans op uw bankafschriften.

Klachten over financiële instellingen

Alle financiële dienstverleners zijn per 1 april 2007 wettelijk verplicht om zich aan te sluiten bij het Klachteninstituut Financiële Dienstverlening (Kifid). Hiermee weten consumenten zeker dat een klacht over financiële dienstverlening niet aan dovemansoren is gericht. Het kifid is tot stand gekomen dankzij samenwerking tussen de brancheverenigingen in de financiële dienstverlening, consumentenorganisaties en de financiële toezichthouder van de overheid. Het bestuur van het Kifid bestaat uit een onafhankelijke voorzitter en leden die de oprichters vertegenwoordigen.

Heeft u een klacht over uw bank of een andere financiële dienstverlener? Meld uw klacht bij De Ombudsman via het Online Klachtenportaal. Om uw probleem zelf op te lossen, gebruik ons: Stappenplan Klacht over financiële dienstverlener

Toezichthouders: AFM en DNB

De Autoriteit Financiële Markten (AFM) wordt ook wel ´de financiële waakhond´genoemd. De AFM houdt toezicht op het gedrag van iedereen die actief is op de markt van sparen, lenen, beleggen en verzekeren. De AFM let er ook op dat u juist wordt voorgelicht. De AFM ziet er op toe dat reclames niet misleidend zijn en mensen de juiste informatie over een product geven. Daarnaast bekijkt de AFM of de financiele bijsluiter, die verplicht is bij elk product, begrijpbaar en voldoende informatief is. De AFM heeft een geheimhoudingsplicht en mag daarom niets zeggen over de betrouwbaarheid van bedrijven. Wel geeft de AFM waarschuwingen aan bedrijven die zich niet aan de regels houden. Deze bedrijven komen op een waarschuwingslijst, die consumenten kunnen inzien. Daarnaast houdt de AFM openbare registers bij van bedrijven die vergunningen verkregen hebben.

Via het Meldpunt Financiële Markten kunt u een klacht over een bedrijf of financieel product kenbaar maken aan de AFM.

De Nederlandse Bank (DNB) houdt, zoals dat heet, prudentieel toezicht. Zij ziet er op toe dat de financiële instellingen kunnen voldoen aan hun financiële verplichtingen. De DNB kijkt naar de bedrijfseconomische aspecten van financiële instellingen en ondernemingen. DNB kan vergunningen uitgeven aan financiële instellingen en kan deze vergunningen ook weer intrekken wanneer deze instellingen hun verplichtingen niet nakomen. DNB ziet met dit systeem toe op de betrouwbaarheid van financiële instellingen, zodat consumenten met en gerust hart hun financiën kunnen beheren en daarvoor producten kunnen afnemen op de financiële markt.