Misleiding

Consumenten worden beschermd tegen misleiding bij de aankoop van producten of diensten door regels uit het Burgerlijk Wetboek en de Wet Oneerlijke Handelspraktijken.

Misleiding volgens het Burgerlijk wetboek

U heeft een product gekocht of een contract afgesloten. Achteraf blijkt dat u verkeerd bent voorgelicht, of dat de verkoper u niet op de hoogte heeft gebracht van bijkomende kosten. Als u vooraf op de hoogte was geweest van deze informatie had u het product niet gekocht, of het contract niet gesloten. Als daadwerkelijk sprake is van misleiding, dan kunt u de koop of het contract ontbinden.

Het aanbieden van een product kan misleidend zijn als geen of verkeerde informatie geboden wordt met betrekking tot:
a. de aard, samenstelling, hoeveelheid, hoedanigheid, eigenschappen of gebruiksmogelijkheden;
b. de herkomst, de wijze op het tijdstip van vervaardigen;
c. de omvang van de voorraad;
d. de prijs of de wijze van berekenen daarvan;
e. de aanleiding of het doel van de aanbieding;
f. de toegekende onderscheidingen, getuigschriften of andere door derden uitgebrachte beoordelingen of gedane verklaringen, of de gebezigde wetenschappelijke of vaktermen, technische bevindingen of statistische gegevens;
g. de voorwaarden, waaronder goederen worden geleverd of diensten worden verricht of de betaling plaatsvindt;
h. de omvang, inhoud of tijdsduur van de garantie;
i. de identiteit, hoedanigheden, bekwaamheid of bevoegdheid en degene door wie, onder wiens leiding of toezicht of met wiens medewerking de goederen zijn of worden vervaardigd of aangeboden of de diensten worden verricht.

Consumenten moeten zich ervan bewust zijn dat reclameboodschappen veelal een overdrijving bevatten. Dat hoort nou eenmaal bij reclameboodschappen, zo is in de wet beredeneerd. Een beetje overdrijven in een reclameboodschap betekent dus nog niet dat er sprake is van misleiding. Maar is het zo dat de reclame erg geloofwaardig overkomt en de consument niet kan vermoeden dat het hier gaat om een overdrijving, dan is er naar alle waarschijnlijkheid sprake van misleiding. Belangrijk hierbij is de vraag of de consument het product of de dienst niet zou hebben afgenomen, als hij op de hoogte was van de werkelijke stand van zaken. Daarnaast speelt de manier een tol waarop de boodschap gebracht is. Hoe serieuzer de boodschap gebracht is, des te eerder is er sprake van misleiding. Het is niet relevant of de boodschap mondeling, schriftelijk of via andere media overgebracht is. Wel moet de boodschap openbaar gemaakt zijn. Het begrip openbaar maken is echter niet precies omschreven. Een ruim consumentenpubliek moet kennis hebben kunnen nemen van de boodschap.

Bepalingen uit de Wet oneerlijke handelspraktijken

De Wet oneerlijke handelspraktijken bevat onder andere extra waarborgen ter bescherming van kinderen tegen misleidende en agressieve reclame die op hen is gericht of waarvoor zij bijzonder vatbaar zijn. Zo is het verboden om kinderen in een reclame rechtstreeks aan te zetten geadverteerde producten te kopen of hun ouders tot de aanschaf van die producten te bewegen. Daarnaast stelt de wet een verbod op:

• Het ten onrechte vermelden van een keurmerk of gedragscode
• Het weglaten van belangrijke kenmerken van het product voor de consument
• Het noemen van prijzen waarin niet alle (bijkomende) kosten worden vermeld
• Het aanbieden van lokkertjes, zonder reële beschikbaarheid van het product
• Het op agressieve wijze werven van klanten
• Het zogenaamd gratis aanbieden van een product terwijl later voor de consument blijkt dat er toch kosten aan verbonden zijn

Wie een overtreding van deze wet constateert, moet eerst een klacht indienen bij de Consumentenautoriteit. Klachten over misleidende reclames moeten bij de Reclame Code Commissie gemeld worden. Deze commissie heeft daarvoor een samenwerkingsprotocol met de Consumentenautoriteit gesloten.